Terug naar de Dansstijlen

Cha'abi


Herkomst: Marokko

Dans: Radia el Hachioui danst de Cha'abi

Muzikale begeleiding: de groep El Amal


Marokko is een land dat rijk is aan traditionele muziek. Bij de meeste feestelijke gelegenheden gaat muziek arm in arm met dans. Cheikhates zingen en dansen tijdens hun optredens, bij de Ahidous in de Midden-Atlas worden oogstfeesten opgeluisterd met reidansen, tijdens de finale van een Arabo-Andalousisch muziekstuk dansen de vrouwen met zacht wiegende heupen. Globaal genomen is de bevolking in de Marokkaanse steden grotendeels van Arabische afkomst en wonen de Berbers, door henzelf Amazigh genoemd, in de berggebieden in het noorden en zuiden van het land. Elke Berbergroep of -dorp kent haar eigen muziek en dansen. De grote rijkdom daarvan is te zien tijdens locale feesten, zoals het Rozenfeest in mei in Kelaa m’Gouna, en tijdens het landelijke folklorefestival dat jaarlijks in juli in Marrakech plaatsvindt.


In de steden klinkt klassieke Arabo-Andalousische muziek, die verre wortels in het Midden-Oosten heeft en via Spanje in de vijftiende eeuw in Marokko belandde. Ook oriëntaalse dans, die oorspronkelijk uit Egypte komt, is in Marokko te zien. Maar op ieder feest, in de disco en bij veel concerten van populaire artiesten wordt toch vooral Cha'abi gedanst. Cha’abi betekent ‘van het volk’ en iedereen kan het. 


Vanaf de jaren ’70 is het populair gemaakt door muziekgroepen als Jil Jilala en Lemchaheb. De bekendste artiest die de laatste jaren ook in Nederland tijdens haar optredens de heupen los weet te maken is Najat Atabou. Zij brak door met het nummer ‘J’en ai marre’ (Ik ben het zat) en is in haar teksten een groot voorvechtster van de vrouwenstrijd. Vrouwen gaan op Cha'abi helemaal uit hun dak, vooral als zij onder elkaar zijn. De bewegingen kennen een doorgaande cadans in de heupen en veel sierlijke handgebaren. Het is echt een sociale dans: vrouwen trekken elkaar op de dansvloer en het plezier spat eraf wanneer ze elkaar uitdagen sensuele bewegingen te maken. 


De mannen dansen meestal wat extraverter dan de vrouwen, met uitgestrekte armen en grotere passen. Maar wel met even swingende heupen!


Live begeleiding is de motor achter de dans. Naast melodie-instrumenten als luit en viool zijn het de percussie-instrumenten darbuka en bendir die de voeten en de heupen in het ritme dwingen. De darbuka is een vaastrommel, oorspronkelijk van klei en met een geitenvel bespannen. Tegenwoordig worden ze van steeds stevigere materialen gemaakt, zelfs van metaal, en is het vel van plastic. Het sterkst komt het ritme tot zijn recht wanneer het gespeeld wordt op de bendir, een ronde handtrommel met een beschilderde houten rand met een gat erin voor de duim. In die rand zit een snaar of dierenhaar gespannen, zodat de zware ‘doem’ die midden op het vel geslagen wordt een extra trillend effect krijgt. De haddawi is bij uitstek het ritme van de chaabi, in 12/8 maat. Het ritme wordt vaak afgewisseld met de barwali, die in 6/8 is. De doem valt op de after beat en alleen de eerste, vierde en vijfde tel met de lichtere ‘tak’-klank krijgen het accent, waardoor het ritme zijn charmante scheeflopende karakter krijgt. 


Er zijn weinig docenten bij wie dansen uit Marokko te leren zijn. Lessen in Nederland worden onregelmatig gegeven, het meest nog door Radia el Hachioui. Zij geeft Marokkaans/oriëntaalse dans en is daarnaast gespecialiseerd in verschillende traditionele stijlen, zoals de dans van de Sloeh uit het Atlasgebergte, de gnawa trancedans en de regadda, een stoere dans uit het noorden die met geweren gedanst werd. Radia is de enige in Nederland van Marokkaanse origine die lesgeeft. Zij danst ruim twintig jaar, al sinds ze kind was. Vanaf 1992 geeft zij les en organiseert culturele groepsreizen naar Marokko.


De danser El Hadi Cheriffa is afkomstig uit Algerije en woont momenteel in Frankrijk. Hij geeft daar soms cursussen en workshops van een weekend of een week. Bij hem leer je dansen uit de hele Maghreb: stadse dansen uit Algiers, dansen van de Ouled Nail en trancedansen van de Touareg in Zuid-Algerije, raï uit Oran, volksdansen uit Kabylië en populaire Tunesische en Marokkaanse dansen.